P0001 - sustainer-4592
Dumky de Wilde
Dumky de Wilde
Marketing Director

Een zelfvoorzienend huis is nog geen duurzaam huis

Zelfvoorzienend wonen, voor veel mensen is het een droom. Maar waarom? Vaak gaat het gesprek al snel over vrijheid, off-grid wonen, energieonafhankelijk of autarkisch leven. En meestal wordt genoemd dat het duurzamer en groener is om zelfvoorzienend te wonen, maar is dat ook echt zo? 

Bij Sustainer Homes vinden we het belangrijk dat onze huizen duurzaam zijn. Juist om die reden raden we klanten vaak af om voor een zelfvoorzienende, off-grid woning te kiezen. Lees verder om er achter te komen waarom zelfvoorzienend wonen niet gelijk staat aan duurzaam wonen.

Zelfvoorzienend wonen gaat over een aantal onderwerpen:

  • Energie: hoeveel energie verbruik je en hoe wordt die opgewekt?
  • Voedsel en afval: waar komt je voedsel vandaan en hoe wordt het geproduceerd? En wat doe je met groen en ander afval als je het niet meer gebruikt —of hoe voorkom je dat je überhaupt afval produceert?
  • Water: Waar komt je water vandaan, is dat een duurzame voorziening, gebruik je onnodig drinkwater voor bijvoorbeeld een toilet of een tuin besproeien?
  • Comfort: ben je tevreden met het comfort niveau in je woning om er lange tijd te kunnen wonen?

We focussen hier vooral op het aspect van energievoorziening en off-grid wonen, dat lijkt voor veel mensen een makkelijke eerste stap naar zelfvoorzienendheid. Wil je weten of je energievoorziening duurzaam is dan moet je kijken naar twee aspecten: de opwekking en het verbruik. De maatstaf die we daar voor gebruiken is CO2-uitstoot. CO2-uitstoot geeft een goede indicatie van duurzaamheid wanneer we verschillende opties met elkaar vergelijken. 

Door de zelfvoorzienende vakantiewoning die we hebben gebouwd weten we goed wat er komt kijken bij het zelfvoorzienend maken van een woning. Het lijkt aantrekkelijk: je hebt geen energierekening meer, en is het niet ook een slimme investering? “In vijftien jaar tijd geeft een gemiddeld gezin 35.000 euro uit aan energiekosten”, zegt Urgenda directeur Marjan Minnesma.  “Waarom dit bedrag niet in één keer betalen, zodat je nooit meer een energierekening hebt?” Die vrijheid is inderdaad aantrekkelijk, maar niet omdat het duurzaam is.

Ga maar na, je verbruikt een bepaalde hoeveelheid stroom per jaar —zo’n 3000kWh voor een gemiddeld Nederlands gezin. Die stroom gebruik je voor een bepaald niveau van comfort: om te koken, te wassen, te verwarmen (als je een warmtepomp gebruikt). Wil je aan het eind van het jaar nul-op-de-meter (NOM) hebben staan dan moet je evenveel energie opwekken als je verbruikt. 

Wil je echter zelfvoorzienend wonen dan moet je een stap verder gaan. Want als je in de winter of ’s nachts je zonnepanelen wil gebruiken voor je verwarming, wassen en koken dan heb je opeens meer capaciteit nodig. De zonnepanelen die normaal gesproken hun overtallige energieproductie aan het net terugleveren moeten dat nu in batterijen stoppen. En niet alleen dat, om ook in de winter voldoende energie te leveren heb je simpelweg meer zonnepanelen nodig. 

om ook in de winter voldoende energie te leveren heb je simpelweg meer zonnepanelen nodig”

In de praktijk betekent het dat je in de productie van het aantal zonnepanelen en batterijen veel meer CO2 uit stoot dan nodig —nog los van andere schadelijke stoffen in de productie van batterijen. Bovendien moet de overtollige stroom die je niet teruglevert aan het net op een andere manier geproduceerd worden met bijbehorende CO2-uitstoot. 

Je kunt natuurlijk inleveren op comfort en minder stroom verbruiken en voor je verwarming een pelletkachel gebruiken. Maar zo duurzaam is die pelletkachel ook niet en als je toch bereid bent in te leveren op comfort, waarom zou je dan niet meer aan het energienet terugleveren?  Die praktijk maakt dat de spelregels voor een gebied als Almere Oosterwold niet altijd duurzaam zijn. Collectieve voorzieningen voor energie zijn nou eenmaal efficiënter dan individuele voorzieningen.

De patio van een duurzame woning geinspireerd op japanse tradities

Waarom hebben we dan toch een zelfvoorzienend huis gebouwd? In sommige gevallen is rekensom net iets anders. Want als je wil bouwen op een plek waar de aansluiting op het energienet 2 kilometer verderop ligt dan wordt het een ander verhaal. In Nederland zijn er maar weinig van dat soort plekken, daarom kunnen we zeggen dat een zelfvoorzienend, off-grid huis bouwen niet de meest duurzame optie is. Wil je toch zelfvoorzienend wonen dan heb twee opties: je definitie van zelfvoorzienend aanpassen naar nul-op-de-meter of accepteren dat je onafhankelijkheid belangrijker vind dan duurzaamheid. 

DELEN